Tin momento den bida kaminda ku bo ta puntra: ken a pone fundeshi pa loke nos tin awe? Den nos entusiasmo di awe, den e “Blue Wave” ku nos ta bibando ta bon pa kita un momentu i focus riba un otro tipo di héroe: nos atletanan di ayera.
Nan no tabatin e fasilidatnan di awe. No tabatin spònser grandi, no tabatin asina tantu kobertura. Pero nan tabatin un kos: amor pa pais i determinashon.
Weganan Sentroamerikano i di Karibe: e promé pasonan (1946)
Durante di ocho edishon di Weganan Olímpiko realisá na Paris na aña 1924 a nase e idea pa krea “Weganan Deportivo Sentro Amerikano i di Karibe”. E promé tres edishon tabata solamente Sentroamerikano. Cuba, México i Guatemala, durante Weganan Olímpiko na aña 1924 a disidí di krea un evento mas chikí ku ta reuní atletanan di e área kada 4 aña. Asina ei dos aña despues (1926) e promé Weganan Sentroamerikano i di Karibe a tuma lugá na México.
Na 1946, Antia Hulandes a partisipá pa promé biaha na Weganan Sentroamerikano i di Karibe. No tabata simplemente un biahe.Tabata un mishon.
Biaha, organisá, tur kos tabata mas difísil. Pero asina mes, nos atletanan a bai representá nos bandera ku orguyo.
Den atletismo, baseball, natashon, yudo, esgrima i otro ramo di deporte, nan a laga mira ku nos no tabata simplemente partisipante nos tabata kompetidor di bèrdat.
E weganan akí te awor, ta e weganan regional mas bieu na mundu.
Ya den nos promé partisipashon (1946) i 1959 region a sa ku nos tei, ora ku den atletismo Eduardo Adriana a logra oro i den 1950 i 1954 el a logra plata, pushando bala di heru. Lambertus Rebel tambe a logra oro den 1962 pushando bala di heru i den disko Rebel a optené plata na 1962.
Den esgrima (sabel, spada i florèt) tambe nos tabata super eksitoso, ganando medaya di oro, plata i bròns, ku partisipashon di entre otro Jan Boutmy, Christian Engels, Nicolas Hilhorst, Ida Vinck, Anton Jessurun, Mike Hellement, Henry da Silva, Mirna Anselma i otronan.
Algu ku mi no ta komprondé, ta kon un pais, ku tabata asina dominante de kategoria di peso den weganan Sentroamerikano i di Karibe, awor akí no ta hasi kasi nada mas na e deporte ei. E kategoria akí tabata esun mas dominante pa nos, Kòrsou, Antia Hulandes ku nòmbernan grandi manera: Marcel Betrian, Hector Curiel, Lorenzo Dalnoot, Rudy Monk, Fortunato Rijna, Wilhelm Cornet, Eduardo Adriana, ku a kibra i establesé rekòr tras di rekòr.
Nos no mester lubidá aña di hazaña di Roberto “Chikí” Lindeborg, ku den aña 1970 a gana 4 medaya di oro i tur kuater tabata rekòr tambe rekòr nobo pa Weganan Sentroamerikano i di Karibe. Algun di nos, ainda ta kòrda e hòki primitivo tras di stadion di Ref, kaminda nos atletanan tabata train pa e deporte akí. Na aña 1970, e ekipo di peso a regresá Kòrsou ku 17 medaya, 7 di oro i 10 di plata.
Nos ekipo polo-akuátiko a gana medaya di oro i plata den añanan 1946 i 1950 respektivamente. Beisbòl a gana bròns (1982) i plata na 1982.
Den tiru Yvette Lopez ta optené plata na 1986 i bròns den 1990.
Den yudo Jaime Felipa ta gana oro na 1974 i plata na 1978.
Nos ekipo di futbòl ta gana bròns na 1946, plata na 1959-1966 i 1970 i oro (1950 i 1962).
Ekipo di sòftbòl (maskulino) ta gana oro na 1978 i esun femenino ta gana bròns na 1974
Weganan Panamerikano: un esenario mas grandi (1955)
Na 1955 Antia Hulandes ta partisipá pa promé biaha na Weganan Panamerikano. Esaki ta un konfederashon Panamerikano, un kompetensia pa amatùr kada 4 aña pa atletanan di Amérika nort, sentral i sur.
Aki, e nivel tabata mas haltu. Kompetensia di henter Amérika. Aki tambe nos atletanan a mustra karakter, kurashi i determinashon. Nan a demostrá ku komo isla chikí nos por ta grandi.
Den e weganan akí e deporte peso a resultá atrobe komo e ramo di deporte mas destaká pa Antia Hulandes i ku mesun eksponentenan ku a presentá den Weganan Sentroamerikano i di Karibe. Te 1991 e ramo di deporte peso tabata e kategoria di deporte ku atrobe tabatin e kosecha di medaya mas haltu.
Ta konosí tambe e lucha ku semper delegashon di peso mester a hiba pa representá nan pais den eksterior. Hopi biaha nan mes mester a pèrkurá pa nan unifòrm i diferente di nan no tabata haña nan salario si nan bai kompetí den eksterior.
Por último, Roberto “Chikí” Lindeborg na 1972 ta empatá ku e hapones M. Ueki na di 3 lugá na kampeonato mundial na Peru, pero ta pèrdè e puesto akí, pa motibu ku e tabata mas pisá ku e hapones. Den 1972 Chikí Lindeborg a yega na puesto no 7 di mundu.
Dokumentashon: un lucha!
E problema mas grandi ku nos tin awe ta: nos historia no ta kompletu. Nos atletanan, hopi di nan no tei mas i ningun kaminda tin dokumentashon di nan presentashon. Atletanan no tin detaye di nan propio prestashonnan. Organisashonnan a disparsé. Archivonan a pèrdè.
P’esei, trabou di hendenan manera dr.Valdemar Marcha i Rein Persaud ta di masha importansia. Nan a kompilá, nan a investigá, nan a traha pa nos no pèrdè tur kos.Pero ainda falta. Nos historia ta un pùzel i ainda falta pida basta grandi. Ta p’esei e dokumentashon akí ta yega te 1991 i asta den esaki falta pidanan ainda.
Hazaña, desepshon i triunfo
Si bo bai lesa bèk, bo ta mira algu interesante:
- Tabatin deporte kaminda nos a dominá
- Tabatin atleta ku a yega nivel haltu
- Tabatin momentu ku te awe no a ripití
Pero tambe:
- tabatin desepshon
- tabatin sakrifisio grandi
- tabatin lucha ku no tur hende a mira
E lidernan di e tempu ei, coach, organisadó a hasi sakrifisio personal pa yuda nos atletanan yega nan meta.
Nos ta biba den un tempu di gloria, pero gloria no a kuminsá awe. Gloria a kuminsá den stadionnan chikí, den hòki tras di stadion di Rif, den bida di hende ku a kere i a sakrifiká pa i den nan ramo di deporte.
Material usá: Historia di Futbòl di Kòrsou – 1921 – 2006. (Valdemar Marcha(ed.)
100 aña di futbòl organisá na Kòrsou: resúmen di kada aña 1921-2021 – E komienso – Albùm di potrèt- Valdemar Marcha(ed.) – Guia di Deporte 1991 – Volúmen 4: “Nos Grandinan den Deporte”- Desèmber 1991-Antia Hulandes 45 aña de deporte regional. Fundashon Guia pa Deporte – outor Rein Persaud.

Hopi great. Mi tabata gosa mira dosente nan Harry da Silva i Anton Jesurun na edat grandi praktikando escrima.