Kompa Nanzi1: héroe di ayera, ehèmpel pa mucha di awe?

24 Oct, 2026

Mi a krese tende kuentanan di Kompa Nanzi. Manera hopi mucha di mi generashon, nos tabata gusta tende kon e araña chikitu, ku aparentemente no tabatin ni forsa ni poder, kasi semper tabata logra sali ganadó. E tabata nèk Cha Tiger, Shon Arei, diabel i ken ku para su dilanti. Nos tabata hari. Pero awor ku mi ta wak e kuentanan akí ku wowo di un adulto, mi ta puntra: kiko realmente nos ta siña nos muchanan ora nos konta nan kuentanan di Kompa Nanzi? Ta un pregunta ku no tin un kontesta simpel.

Kompa Nanzi no a nase komo kuenta di mucha.

Den su charla Kompa Nanzi: orígen, kuenta i nifikashon, publiká riba Patruli.org dia 25 di sèptèmber 2026, Jeroen Heuvel ta sigui historia di Nanzi for di su raisnan afrikano te Kòrsou. E ta hasi uso, entre otro, di e artíkulo ku Elis Juliana a skirbi na 1979 tokante Nanzi, su orígen i su influensia riba desaroyo di nos komunidat.

Juliana ta pone Nanzi den konteksto di e afrikano sklabisá. Por a kita un hende su libertat, su famia, su derecho i su propiedat, pero tabatin algu ku su doño no por a kita for di dje: su memoria, su fantasia, su folklor i su kuentanan. Den e mundu ei Nanzi a haña su lugá.

E hende sklabisá no tabatin poder físiko, polítiko ni hurídiko pa enfrentá su doño. Su arma por tabata: astusia. Nanzi a demostrá ku e chikitu por gana di e grandi. E débil por nèk e poderoso. Esun ku aparentemente no tin nada, ainda tin su kabes.

Den e konteksto ei, Nanzi no tabata simplemente un gañadó. E tabata un figura di supervivensia. Pero esei tabata ayera. Kiko ta pasa ora nos trese e mesun Nanzi ei den bida di un mucha di awe?

Kompa Nanzi a bira sapaté

Un bon ehèmpel ta Kompa Nanzi ta bira sapaté, kontá pa Raúl Römer na radio dia 2 di ougùstùs 1952 i publiká despues den e artíkulo Nanzi-verhalen geschikt voor kinderen? di Jeroen Heuvel.

Tin sekura. No tin kuminda den kas. Shi Maria i e muchanan tin hamber. Nanzi mester buska plaka. E ta pone un bòrchi na porta anunsiando su mes komo sapaté. Pero Nanzi no sa traha sapatu.

Kakalaka, galiña, kachó i Cha Tiger ta bin laga traha sapatu. Nan ta paga Nanzi, pero usando su astusia, e ta laga nan bira víktima di otro. Na final Nanzi no a traha ni un par di sapatu, pero e tin sesenta florin pa Shi Maria bai kumpra kuminda.

Nos por hari. Pero si un mucha ta sinta banda di nos, nos por hasi algun pregunta mas: Nanzi a hasi bon? Ta permití pa gaña otro si bo famia tin hamber? E echo ku bo ta mas astuto ku otro ta duna bo derecho di abusá di dje? I kiko ta diferensia entre astusia i deshonestidat?

Heuvel ta yega na un konklushon bastante fuerte: e kuentanan kurasoleño di Nanzi den e forma akí ta mas apropiá pa adulto ku pa mucha. E ta haña ku mayoria kuenta di Nanzi no ta apropiá pa mucha bou di 8 aña di edat.Tin publikashon resien ku material edukativo pa grupo 7 i 8 di skol di fundeshi i mi ta kere ku presisamente aki nos mester sigui ku e diskushon.

Nanzi i Reinaert de Vos

Nanzi no ta e úniko figura den literatura mundial ku ta gana otro ku triki. Den literatura hulandes tin Reinaert de Vos, e famoso protagonista di e obra medieval Van den vos Reynaerde.

Un artíkulo di Orlando Meulens publiká pa AD dia 13 di ougùstùs 2026, titulá Van Reinaert de Vos naar Kompa Nanzi: wanneer overleven ontwikkeling in de weg gaat staan, ta pone e dos figuranan banda di otro.

Reinaert tampoko ta e animal mas fuerte. Su arma ta su inteligensia. E ta konosé debilidat di otro: hamber, miedu, deseonan personal. E ta usa eksaktamente e debilidatnan ei pa manipulá nan. Aki Reinaert i Nanzi ta topa otro. Tur dos ta chikitu kontra grandi, tur dos ta usa palabra i inteligensia, tur dos  ta manipulá, tur dos ta logra skapa di konsekuensia di nan aktonan. Pero tin un diferensia fundamental.

Reinaert ta funshoná prinsipalmente komo sátira, eksponiendo hipokreisa i korupshon den komunidat. Nanzi, sin embargo, tin pa nos un karga históriko mas pisá. Su raisnan ta den Afrika i su transformashon karibense ta profundamente konektá ku sklabitut. Den un sistema kaminda e hende sklabisá no por a kambia reglanan, astusia por a bira un manera pa por lo ménos nèk e sistema. I aki ta nase un pregunta interesante: Si nos por lesa Reinaert sin kere ku nos mester bira Reinaert, di kon nos no por lesa Nanzi sin kere ku nos muchanan mester bira Nanzi?

Un héroe no nesesariamente ta un modelo

Instituto Raúl Römer a publiká na 2005 Kon Nanzi a nèk Shon Arei. Den e epílogo, Lieke van Duin ta deskribí Nanzi komo golos, floho, gañadó, pero tambe tremendamente astuto. E idea ta ku presisamente pasobra su komportashon malu ta asina kla, e por yuda mucha mira diferensia entre bon i malu. Jeroen Heuvel ta menshoná e argumento akí den su charla, ounke e ta indiká eksplísitamente ku esei ta opinion di Instituto Raúl Römer, no nesesariamente di dje. Esaki ta pone un diferensia importante dilanti nos: Siña di Nanzi no ta meskos ku siña bira Nanzi.

Un protagonista di un kuenta no tin ku ta un santu. Nos muchanan tampoko tin ku imitá tur kos ku un protagonista hasi. Literatura por hasi algu mas importante: pone nos pensa.

Nos por gusta Nanzi, nos por hari ku su trikinan, nos por asta atmir’é pa su inteligensia. Pero no laga nos amor pa e personahe hasi nos lubidá ku Nanzi tambe ta gaña, hòrta i gaña. Pa mi, tampoko nos mester purba hasi Nanzi demasiado bunita pa e por drenta skol. Si nos kita su mentira, su triki, su flohera i su astusia, kiko ta sobra? Un Nanzi ku no ta Nanzi.

Por usa e kuentanan presisamente pa papia ku mucha tokante balor i norma. E edishon moderno Aventuranan di Kompa Nanzi, por ehèmpel, ta dirigí na alumnonan di enseñansa básiko i sekundario, ku material edukativo ku ta stimulá mucha pa pensa i papia tokante nan propio moral. Esei ta un kaminda interesante. No bisa e mucha:“Nanzi a gana, pues Nanzi a hasi bon.” “Nanzi a gana. Pero e tabatin rason?” Ei literatura ta kuminsá hasi su trabou.

Elis Juliana su pregunta inkómodo

Elis Juliana ta bai un paso mas leu. Segun e análisis ku Heuvel ta sita, Juliana tabata preokupá ku loke un biaha tabata un strategia di sobrebibensia por sigui biba den karakter di un komunidat despues ku e kondishonnan históriko a kambia. E ta hasi un krítika fuerte di mentira, hipokresia i e tendensia pa mira astusia komo birtut.

E artíkulo di Orlando Meulens ta hasi un pregunta komparabel usando Reinaert i Nanzi: kiko ta pasa ora un strategia di sobrebibensia sigui eksistí despues ku e sirkunstansianan ku a hasié nesesario a kambia? E pregunta ei ta importante.

Pero nos mester tene kuenta ku Nanzi no ta un estudio sientífiko di karakter di pueblo. E ta folklor. I nos mester ta kuidadoso pa no usa un figura folklóriko pa pone un etikèt general riba un pueblo kompleto.

Muchu mas interesante ta pa usa Nanzi komo spil. No solamente pa mira pasado, pero pa mira nos mes.

Otro siman e di dos parti di e artikulo aki.

5 Comments

  1. jeroen

    Interesante, sumamente interesante

    Reply
    • Percy Pinedo

      Bon dia, duele ku mi no por tei pa e siguiente edishon di Bou di pal’i tamarein

      Reply
  2. Ramon Penzo rcmpenzo@mail.com

    Kuentanan di Cha Tiger I Sjon Arei ku mi tio defuntu ta bin tur djaweps na kas I nos ta sinta abou don’t di dje skucha I so orea. Hopi bon Perci

    Reply
  3. R Corasol

    Percy hopi interesante Te lew ku mi ta korda di mi hubentud tur mucha tabata hanja e kuentanan di Kompananzi algu pret Segun mi nos no tabatin otro pensamentu Mi kier sa ku ningun mucha no tabata imita lokual kompa Nanzi tabata hasi Ta hendenan adulto hopi biaha ta hinka otro pensamentunani den e historia Meskos ku asuntu di sinterklaas Ami ta keda konsidera e kuentan di Nanzi komo kuentanan pa pone muchanan hari i pasa pret i ku mester sigui ser kontá na muchanan Esaki ta mi pensamentu

    Reply
  4. Ramon Todd Dandaré, Aruba

    Percy, bon dia. Mi ta mira cu ya akiriba a bisa caba cu e cuentanan di Compa Nanzi originalmente no ta(bata) pa mucha. Y ami ta haya cu e no ta un héroe tampoco. Talbes lo mester discuti kico ta un heroe! Pero, pa mi e ta simplemente un picaro, un persona astuto cu ta busca su biba fregando otro hende, sumamente golos y generalmente egoista. Mayoria di biaha e ta busca loke e ta busca pa su mes, no pa su famia. Tene cuenta cu e cuentanan aki a surgi na Africa, pero, segun mi, no den esclavitud. Mi ta imagina mi cu e idea tras di e cuentanan aki tabata otro. P’esey por compar’e tambe cu e picaro den e novelanan picaresco di literatura Spaño, cu no tin nada di haber cu sclavitud. Of, manera a haci, comparand’e cu Reinaert de Vos. E balor di dje si ta cu por considera cu nos pueblo den sclavitud a haya den dje un ehempel di con pa lucha pa sali fo’i un situacion penoso, manera esun cu nan tabata aden.

    Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Komentario resien

Kategoria

Secret Link