Harry Moen: Dosente ku no ta laga nos músika bira historia morto.

7 Nov, 2026

Un maestro ku ta siña bo no solamente skucha músika, sino tambe komprondé su orígen, su historia i su balor.
Tin hende ku ta siña bo músika.Tin hende ku ta siña bo historia. Pero tin algun hende spesial ku ta logra kombiná tur dos i, sin ku bo ripará, ta pone bo enamorá di bo propio kultura. Esei ta Henri, mihó konosí komo Harry Moen.

Mi tabatin privilegio di sigui un kurso di Historia di Músika di Kòrsou di Harry Moen na Sentro Kultural Kòrsou (CCC), basta tempu pasá. Ainda awe mi ta kòrda e lèsnan ei ku hopi satisfakshon. Tambe mi a sigui un kaminata di Harry den SU Otrobanda.

Trahando na radio, ami semper a kere ku si bo ta presentá músika di bo propio pais, bo tin obligashon di konosé mas ku solamente título di un piesa, nòmber di su kompositor òf di kantante. Bo mester sa algu di su orígen, su ritmo, su historia i sirkunstansia den kua e músika a nase. I ta presisamente esei Harry Moen a siña nos.

No tabata un kurso kaminda bo ta sinta dos ora largu skuchando un dosente ku ta papia non stòp, miéntras bo ta lucha pa tene bo wowonan habrí. Nò! Ku Harry tabata otro kos.

E tabata papia, konta, kanta, toka instrumènt, hasi zonido i ilustrá su splikashon ku ehèmpel ku tabata hasi hasta e materia mas kompliká bira simpel. Tin biaha bo tabata sinti manera bo ta den klas, otro biaha manera bo ta presensiando un presentashon musikal, i tin biaha manera bo ta den un tertulia ku un bon amigu ku tin un mundu di historia pa konta. Pero tras di tur animashon ei tabatin un kos hopi serio: un hòmber ku a hasi di preservashon di nos músika un mishon di bida.

 Di kaya di Otrobanda pa mundu di músika

Harry Moen a krese den Otrobanda, un bario ku tin un lugá spesial den historia sosial i kultural di Kòrsou. Otrobanda no tabata solamente un bario kaminda hende tabata biba. Tabata un komunidat kaminda músika, deporte, tradishon, humor, kuenta i bida di bario tabata forma parti di edukashon di kada mucha.

Su tata, Adriaan-Jan Moen, a bin for di Hulanda na komienso di añanan trinta di siglo pasá i tabata traha na KNSM i CTC. Su mama, Irma Römer, a siña toka fió seka su tio polítiko Paul de Lima i kanta na misa ku pastor Bhürs.

Asina Harry a krese den un ambiente kaminda músika no tabata un kos straño, sino parti di bida diario. Su promé eksperensia serio ku músika a bin den kor Los Párajos, bou di guia di Frank Francisca. Aki Harry a siña e prinsipio mas importante den músika: disiplina.

Despues a sigui e temporada di rock, kantando piesanan di Rolling Stones i Deep Purple den e ambiente di rockband (Twilight Zone) di añanan setenta. Ken lo a kere ku e mesun hòmber ku tabata kanta rock lo bira defensor mas grandi di músika tradishonal di Kòrsou? Pero asina bida ta. Tin biaha bo mester eksplorá músika di otro parti di mundu pa bo deskubrí e tesoro ku bo tin na kas.

Harry a studia na Conservatorio de la Musica de Puerto i gradua komo dosente di músika pa skol.

Grupo Serenada: un legado ku a kuminsá na 1975

Den 1975, huntu ku entre otro Eric Calmes, Cedric Dandaré i Axel Prudencia Harry Moen a transformá kor hubenil di Misa di Coromoto den Grupo Serenada, un konhunto ku a bira un referensia importante den preservashon i presentashon di músika tradishonal di Kòrsou. Serenada no ta solamente un grupo ku ta toka piesanan di ántes. Ta un konhunto ku ta duna bida nobo na komposishonnan ku, sin e trabou ei, nos lo a lubidá.

Ku instrumento folklóriko, kantamentu, armonia i presentashon ku ta respetá e karakter di nos músika, Grupo Serenada a logra pone diferente generashon skucha i apresiá músika ku nos antepasadonan tabata kanta i toka.

Un persona ku a komprondé e balor di e trabou ei tabata difuntu pader Amado Römer, primu di Harry. El a hasi Harry komprondé ku ora bo skohe un piesa tradishonal, bo graba esaki ku un kor i instrumento folklóriko, bo ta hasi algu mas ku simplemente produsí músika. Bo ta mustra pueblo ku su propio músika tin balor. E mensahe ei a keda grabá den Harry su manera di pensa.

Pa Harry, Grupo Serenada no tabata solamente un pasatempu. Tabata un manera di ekspresá su identidat komo yu di Kòrsou. I mi ta kere ku nos mester rekonosé e persistensia ei. Pasobra no ta fásil pa mas ku sinkuenta aña sigui defendé un género musikal den un mundu kaminda moda musikal ta kambia kontinuamente.

E kurso di CCC: un biahe musikal di nos historia

E kurso di Historia i Desaroyo di Músika Tradishonal di Kòrsou pa mi ta e kontribushon edukativo mas importante di Harry Moen. E kurso ta trata desaroyo di nos músika entre 1863 i 2000, pero no ta limitá na nòmber di kompositor, ritmo i piesa musikal. Harry ta pone músika den su konteksto sosial, ekonómiko i históriko. Pasobra músika no ta nase den un vaküm. E ta nase for di bida di pueblo. For di alegria, tristesa, trabou, amor, protesta, religion, selebrashon i asta for di situashonnan mas ordinario di bida diario.

Añanan despues di abolishon di sklabitut, influensia di otro kultura, kontakto ku paisnan den region, desaroyo di instrumento i kambio sosial: tur esaki tin su influensia riba nos músika. Durante e kurso bo ta deskubrí ku tras di un ritmo ku bo a skucha asina tantu biaha tin un historia ku kisas bo no tabata konosé.

Harry ta hiba bo for di Kòrsou pa otro kontinente, komparando nos músika ku tradishonnan di Afrika, Europa i otro parti di Karibe. Un ehèmpel interesante ta e instrumento benta, ku tin su pariente obenta na Ghana. E komparashon ei ta ilustrá kon nos tradishonnan musikal tin rais ku ta bai hopi leu.

E ta hasi bo komprondé ku nos músika, ounke e tin influensia for di diferente parti di mundu, a desaroyá un identidat propio. I esei ta un di e lèsnan mas bunita di Harry: nos músika tin un historia, un personalidat i un balor ku nos mester konosé promé ku nos por defendé.

Un dosente ku ta hasi historia bira bibu

Mi a konosé hopi dosente den mi bida, pero e manera di Harry Moen di transmití konosementu ta algu spesial. Harry no tin mester di un orkesta grandi pa ilustrá un ritmo. Un instrumento chikí, un fragmento di kantika, un zonido ku su boka òf un anékdota ta sufisiente pa pone un sala kompleto skucha ku atenshon. Su splikashonnan ta kla, konsiso i ilustrativo.

E no ta hasi bo sinti ku bo no sa nada. Al kontrario, e ta laga bo sinti ku bo tabata sa algun kos, pero ku awor finalmente bo ta komprondé e historia tras di dje. Esaki ta e diferensia entre un hende ku tin hopi konosementu i un berdadero maestro.

Un hende por sa hopi, pero no tur hende por siña otro. Harry Moen tin e don ei. Den e kurso ku mi a sigui, mi a sinti ku tur lès tabata un invitashon pa profundisá mas den nos propio kultura. I mi no tabata e úniko pa eksperensiá esei.

Kursistanan semper a ekspresá nan satisfakshon pa e manera di Harry di duna lès. Nan a indiká ku e kurso a yena un bashí den nan konosementu di nos músika.

Segun informashon publiká pa Sentro Kultural Kòrsou, for di 2012 te edishon di 2019, un total di 143 persona a partisipá na e kurso, di kua 67 tabata penshonado ku a risibí sertifikado di partisipashon. E sifranan ei ta mustra ku interes pa nos historia musikal ta eksistí. Pero e ta mustra tambe ku tin nesesidat pa mas enseñansa di e tipo akí.

Harry Moen, e hòmber ku ta hasi Otrobanda papia

Un otro aspekto importante di Harry su trabou ta su amor pa Otrobanda. For di 2013 e ta organisá kaminata musikal den bario kaminda el a krese. Ku su kuarta na man, e ta hiba partisipantenan dor di kaya i huki, kontando historia di lugánan, hendenan i músika ku tabata forma parti di bida di Otrobanda. Esaki no ta un ekskurshon komun i koriente.

Ta un forma di edukashon kultural kaminda kaya ta bira sala di klas i bario ta bira un buki di historia habrí. Harry ta hasi bo mira un kas bieu no solamente komo un edifisio, sino komo un lugá kaminda hende a biba, kanta, yora, hasi fiesta i forma parti di nos komunidat.

Su buki Tempu di Chinchirinchi, ku ta trata bida i músika den Otrobanda entre 1900 i 1920, ta un otro ehèmpel di su esfuerso pa dokumentá pasado. E ta un trabou di gran balor, pasobra memoria oral tin un debilidat: si nos no registr’é, e ta kore peliger di disparsé ku e generashon ku ta karg’é.

Nos músika mester mas ku nostalgia

Tin un pregunta ku mi ta kere nos mester hasi nos mes. Kon ta posibel ku nos ta orguyoso di nos músika, pero hopi di nos no konosé su historia? Nos ta kanta nos tumba, baila nos wals, disfrutá nos dansa, mazurka i otro ritmo, pero kuantu di nos sa kon nan a desaroyá, ken a komponé nan i kua tabata nan funshon den nos sosiedat? I kuantu di nos hóbennan por identifiká un instrumento tradishonal?

Nos no por kontentá nos solamente ku bisa ku nos tin un kultura riku. Nos mester hasi e kultura ei aksesibel, komprendibel i atraktivo pa generashonnan ku ta bin. Ta aki mi ta mira importansia grandi di e kurso di Harry Moen. Un kurso asina no mester keda solamente pa hende grandi, penshonado òf esnan ku ya tin interes den músika tradishonal.

Mi ta kere ku nos skol, instituto kultural, organisashon di hóben i medionan di komunikashon mester hasi mas uso di e konosementu akí.

Imaginá bo un programa kaminda muchanan ta siña historia di Kòrsou a traves di su músika. No solamente ku un buki dilanti di nan, sino ku instrumento, kantika, baile i demostrashon. Imaginá bo tambe ku e kurso di Harry ta keda grabá, dokumentá i organisá den un programa edukativo oudiovisual, pa futuro generashonnan por sigui disfrutá di su konosementu. Esei lo ta un legado ku ta bai mas leu ku e sala di klas. Pasobra nos no por permití ku tantu konosementu dependé solamente di un persona, sin sigurá ku informashon ta keda konservá pa futuro.

Un palabra na nos lokutornan.

Mi kier hasi un opservashon spesial na esnan ku, manera mi, ta traha na radio. Radio a hunga un papel fundamental den desaroyo i popularisashon di músika di Kòrsou.

Durante añanan, presentadónan a introdusí kompositor, kantante i konhunto na nos pueblo. Nan a yuda hasi diferente piesa bira parti di nos memoria kolektivo. Pero un presentadó no mester ta solamente un persona ku ta pone un piesa, bisa su título i sigui ku e siguiente.

Un bon presentadó musikal mester por konta algu tokante e músika ku e ta presentá. Ken a komponé e piesa? Den kua temporada? Kiko a inspirá e kompositor? Kua ta e historia tras di letra? Kua instrumento ta karakterisá ritmo? E informashonnan ei ta duna un programa musikal mas profundidat i mas balor.

Mi a sali for di e kurso di Harry ku mas rèspèt pa nos músika i ku mas konsenshi di mi responsabilidat komo presentadó. Mi ta konvensí ku un kurso asina lo ta di gran balor pa hopi kolega di radio, televishon i otro medio di komunikashon.

Pasobra si nos mes no konosé nos patrimonio musikal, kon nos lo transmití e balor ei na esnan ku ta skucha nos?

Harry, danki pa lèsnan ku no ta kaba

Harry Moen ta dedikando un parti grandi di su bida na músika. Komo músiko, kantante, lider di Grupo Serenada, dosente, investigadó, outor i guia kultural, el a demostrá ku amor pa bo pais no ta solamente algu ku bo ta deklará ku palabra. Bo por demostrá esei ku trabou, persistensia i dedikashon.

I ta esei Harry ta hasi. E no ta kontentá su mes ku konosementu ku el a akumulá. E kier transmití esaki na otro.

Den entrevista ku Caribisch Netwerk, Harry a splika ku e ta konsiderá esaki su deber: transmití loke e sa i dokumentá informashon di manera mas korekto posibel, pa otro hende mes por forma nan opinion. E filosofia ei ta meresé atmirashon.

Personalmente, ora mi pensa bèk na e kurso ku mi a sigui basta aña pasá, mi no ta kòrda solamente e ritmo, kompositor i instrumentonan ku nos a studia. Mi ta kòrda prinsipalmente e entusiasmo di Harry, su pasenshi, su humor i su abilidat pa hasi bo sinti bo orguyoso di bo propio músika.

Tin lès ku bo ta sigui, hasi un eksámen i despues lubidá. Pero tin otro lès ku ta keda ku bo pa semper. Esnan di Harry Moen ta pertenesé na e último kategoria. I pa mi, esei ta e mihó prueba di un bon maestro.

Harry Moen no ta solamente un hòmber ku ta konta historia di músika di Kòrsou. E ta forma parti di e historia ei. I mi ta spera ku Sentro Kultural Kòrsou i otro instituto lo sigui duna trabou di Harry atenshon i sosten ku e meresé. Pasobra un pueblo ku ta lubidá su músika, poko poko ta pèrdè un parti di su alma.

I miéntras tin hende manera Harry Moen ku ta sigui kanta, toka, konta i siña, nos músika lo no keda sera den un buki di historia. E lo sigui bibu.

Danki, Harry. No solamente pa loke bo a siña nos, sino prinsipalmente pa e amor ku bo a siña nos sinti pa nos propio músika.

Material usá: Biografia di Harry Moen na Wikipedia Papiamentu; entrevista ku Harry Moen publiká pa Caribisch Netwerk/NTR; informashon di Sentro Kultural Kòrsou tokante kurso di Historia di Músika di Kòrsou (2019); Tempu di Chinchirinchi skirbí pa Harry Moen i mi rekuerdonan personal komo eks-kursista  i partisipante na kaminata musikal den Otrobanda.

 

4 Comments

  1. Selwyn J. Maduro

    Tremendo i sigur meskos ami semper a apresia e trabou di Harry/Henry Moen.
    Fuente grandi di historia di musik na Korsou.

    Reply
  2. Erwin Martis

    Tremendo artikulo Percy

    Reply
  3. Tsenland Chong

    Excelente artículo i contenido Percy, asina nos historia i cultura ta keda na bida i bira mas riku. Awe ami a sinja mas. Materia ku mester bai skol nan via edukashon. Masha masha danki …

    Reply
  4. Carla Giskus

    Danki pa bo palabranan di elogio pa Harry Moen
    Hopi rèspèt i orguyo pa tur like Harry Moen ta representá🙏🏽💖

    Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Komentario resien

Kategoria

Secret Link