Komo hóben, semper mi a sinti i mira logia komo algu misterioso, komo si fuera nan no tabata papia, pero murmurá, Hende tabata papia den un tono abou, manera si nan tabata referí na kosnan ku nos no mester sa. I sinembargo mi mes tabatin amigu ku tabata den logia. Esaki a pone mi wak e “sekreto” ku otro wowo: no komo algu peligroso,místiko sino komo algu privá, i di tradishon. E kontraste di misterioso di afó i klaridat di loke ta sosodé den nan seno, ta mi motivashon pa a profundisá historia di logia na Kòrsou.
E misterio di logia: Kiko di bèrdat ta pasa tras di portanan na Otrobanda?
Mi sa ku ora bo tende di “Masoneria,” mesora bo ta pensa riba kosnan skondí, rito sekreto, i kisas asta e pelíkula di National Treasure. Tur e storianan ei ta hopi dushi pa konta ora bo ta den un ambiente familiar, ma e bèrdat di Masoneria (Vrijmetselarij) na Kòrsou ta muchu mas interesante i un tiki mas bieu ku tur e misterionan.
Tur Otrobandista konosé e edifisio bunita na Gravenstraat ku e patio ku ántes tabata yega te na awa di Rifwater. Wèl, esaki ta kas di e Logia Igualdad, i nan ta establesé ei pa mas ku un siglo kaba. Ma Logia Igualdad no ta e prinsipio di masoneria riba nos isla. E historia ta kuminsá hopi mas promé.
Un Historia Bieu, Bieu
Si bo kere ku nos logianan ta nobo, bo ta robes! Kòrsou tabata un lugá asina importante den Karibe, ku masoneria a yega trempan mes. A funda e promé logia na Antia na St. Eustatius den 1747. I aki na Kòrsou? Probablemente e promé tabata L’Amitié na 1757.
Ma esun ku a sobrebibí tur e añanan i te ainda ta e logia mas bieu ku nos tin, ta Logia De Vergenoeging(Regentesselaan 17), fundá na 1785. Imaginá bo, 1785! Un par di ruman masón, mayoria ámtenar haltu di West Indische Compagnie, a funda e logia aki. Esaki a sosodé despues ku algun miembro a haña ku bini huntu den un bar (kaminda un logia ingles anterior yama Union tabata sinta) no tabata “apropiá,” kisas no tabatin status. Pero, ku hopi rèspèt, nan a bai krea nan mes logia, De Vergenoeging.
Despues, na 1855, a lanta Logia Igualdad. E nòmber ta bini for di un logia ku a eksistí un tiki mas promé, La Perfecta Igualdad, ku a kai den otro debí na desakuerdo entre miembronan.
E kas di Igualdad
E edifisio di Igualdad mes tin un historia apart. E no semper tabata kaminda e ta awor. Igualdad a sinta na diferente lugá promé. Nan a kuminsá na Scharloo, den e kas monumental De Vijf Zinnen. Despues, na 1875, nan a krusa i bai Otrobanda, den kas di e famoso músiko Jules Blasini na Klipstraat. Despues di move pa Frederiksstraat na 1879, nan a yega na nan lugá aktual na 1894. E kas ei, promé ku logia a kumpr’é, tabata kas di un komersiante grandi, kaminda nan tabata warda produktonan den e kurá patras.
Masoneria no ta un organisashon sekreto.
Kiko nan ta hasi den e logianan aki? E kos di mas sekreto di un logia ta ku nan reunionnan ta pa miembronan so. Esaki ta pone hopi hende pensa ku ta kosnan di konspirashon so ta pasa paden, i ta hasi e organisashon misterioso.
Ma masoneria mes no ta un religion, no ta un sekta, ni tampoko un klup di servisio. E logia(lugá) ta nan “tayer”.
E meta di masoneria ta perfekshonamentu propio (self-improvement). Nan ta kere ku kada hòmber ta un “piedra brutu” ku, dor di traha riba su mes ku otro rumannan, mester kambia bira un “kubo perfekto” (volmaakte kubus) ku ta pas den e konstrukshon grandi ku ta nos komunidat. Nan ta pone hende sentral den tur kos i ta duna hopi balor na libertat di pensamentu. Tur miembro mester kere den un Ser Supremo, e Gran Arkitekto di Universo, ma kiko e kontenido di e kreensia ei ta, ta un asuntu personal.
Traha pa komunidat: Trabou di Igualdad
Pa kaba ku e mito di sekreto i splika parti di perfekshonamentu sosial, mira kiko Logia Igualdad a hasi pa Kòrsou. E lista di karidat ta largu:
- Santana Universelle (1867): Nan a lanta nan propio santana pa duna sosiegu na esnan ku pa motibu di kreensia òf sirkunstansianan di bida no por a dera nan otro kaminda.
- Skolnan: Na 1872 nan a lanta un skol grátis pa muchanan di ménos rekurso.
- Victoriafonds (1897): Nan a funda esaki pa yuda esnan sin sèn paga pa nan edukashon den ingles i spañó.
- Fondo Sir Colville Smith (1940): Pa yuda paga estudio pa hóbennan ku ta bai afó.
- Instituto G.I.J. Wouters pa esnan ku hèndikèp visual i ouditivo (1939).
- Asistencia Mutua: Nan tabata duna yudansa na miembronan i nan famia na ora di malesa i morto (for di 1920).
- I ketu bai nan ta ehekutando proyektonan nobo pa komunidat.
E Ròl Polítiko (Anékdota di 1945)
Pa mustra ku nan tabata den tur skina di nos komunidat, bo mester kòrda e anékdota di elekshonnan di 1945. E tempu ei, e obispu di Kòrsou, Mgr. Verriet, a lesa un komunikado den misa, hasiendo un yamada na komunidat katóliko pa no vota pa DP. Un di e rasonnan tabata e relashon estrecho ku tabata eksistí entre liderazgo di e partido ku masoneria. Kiko a pasa? DP a gana elekshon ku un viktoria grandi (55,27%).
Esaki ta mustra kon fadá pueblo tabata di sierto influensia òf kon fuerte ideanan di libertat di pensamentu ya tabata eksistí den nos komunidat.
Pues, ora bo pasa banda di edifisio di Igualdad na Otrobanda, kòrda riba e historia riku i trabou sosial ku e rumannan akí a hasi i ketu bai ta hasi. No ta un sekta, ta un ‘fraternidat’ ku for di dos siglo pasá ta traha riba nan mes i riba komunidat. Manera mi ta relatando e artíkulo akí, awe djasabra mi ta bai kontribuí na nan “fundraising” kumprando i despues saboriando un tremendo guiambo prepará pa un kòki di Logia Igualdad.
Otro siman e di dos parti

Bon informashon Percy. Bon apetit aki ratu.